Γνωρίζοντας τους φόβους μας έχουμε επιλογές

Όταν βγήκε το "Τα Σαγόνια του Καρχαρία" (Jaws 1975), όπως και με άλλες ταινίες τρόμου, ο κόσμος "ταρακουνήθηκε" από τον ρεαλισμό του καρχαρία, αλλά ακόμα περισσότερο από τα συναισθήματα, κυρίως τον τρόμο που μπορούσε να προκαλέσει αυτή η ταινία. Τα βασικά στοιχεία της ήταν αφενός το πόση ανασφάλεια μπορούμε να νιώσουμε όταν κάτι τόσο επικίνδυνο μπορεί να βρεθεί τόσο κοντά μας χωρίς να το καταλάβουμε, και αφετέρου, πως μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τον φόβο αυτό, και στη συνέχεια να τον κατανικήσουμε.

Ο Roy Scheider ήταν ο "ήρωας" που ανέλαβε να μας πάει αυτό το ταξίδι. Αρχικά φρόντισε να καταλάβει τι πραγματικά είχε να αντιμετωπίσει. Κι εμείς, αν και βλέπαμε πως πρόκειται για ταινία, και ΞΈΡΑΜΕ πως ήταν "ψεύτικα" τα σκηνικά, ο φόβος που νιώθαμε όσο ήμαστε συνδεδεμένοι με το όραμα που μας παρουσιαζόταν, ήταν εξαιρετικά πραγματικός. Αλλά, ας δούμε τι ήταν αυτός ο καρχαρίας


Ήταν ένα μηχανικό, πνευματικό κατασκεύασμα, φτιαγμένο για να φοβίζει. Αρκετά μακρυά από αυτό που παρομοίαζε, έναν μεγάλο ψάρι που είναι φτιαγμένο για να επιβιώνει, είτε μας φοβίζει είτε όχι..


Μα, αν έβλεπες την διατομή του μηχανικού καρχαρία, θα έπαυε να σε φοβίζει;

Ή τι λένε, οι Αυστραλοί, που έρχονται συχνά αντιμέτωποι με την πραγματικότητα των Μεγάλων Λευκών στη ζωή τους; Αλλάζει τίποτα για αυτούς; Δύσκολα.


Όλα είναι σχετικά και το νόημα είναι εδώ, αν κάποιος είναι διατεθειμένος να πάρει αυτό που έχει να του δώσει ο φημισμένος σκηνοθέτης Steven Spielberg. Ως οπτική του κόσμου από παιδιά, αλλά και εξελικτικά, κάποια πράγματα που μας τρομάζουν, είναι μέρος της φαντασίας μας. Αυτή η φαντασία, με τους αιώνες ήταν τρόπος επιβίωσης, καθότι μας προετοίμαζε για πιθανότητες να κινδυνεύουμε.


Η αρχαία γάτα που είδε το αγγούρι και το πέρασε για αγγούρι, έζησε. Οκ.

Η αρχαία γάτα που είδε το αγγούρι και το πέρασε για φίδι, έζησε οκ, αν και τρομαγμένη.

Η αρχαία γάτα που είδε το φίδι και το πέρασε για φίδι, έζησε γιατί τρομαγμένη έτρεξε.

Η αρχαία γάτα που είδε το φίδι και το πέρασε για αγγούρι, δεν έζησε...


Ο φόβος είναι εξελικτική εξυπνάδα.


Πότε είναι χρήσιμος όμως; Φαινομενικά, η φαντασία μας δεν έχει όρια;

Είναι διάφορες παράμετροι που παίζουν ρόλο.

1) Πόσο συχνά τρομάξουμε και πόσο διαταράσσεται -χρήσιμα- η ροή της ζωής μας;

2) Πως "επιστρέφουμε" σε μια συναισθηματική "κανονικότητα", όπου μια απειλή/πρόβλημα έχει και τη λύση του;

3) Μαθαίνουμε από τον παλαιό φόβο/τρόμο μας ώστε να βρούμε λύσεις για το μέλλον;

και τα σημαντικότερα 2:

4) Πόσο πραγματικός είναι ο φόβος μας, και

5) Πόσο πραγματική είναι η απειλή;


Για τα πρώτα 3 μπορούμε να πούμε πως μια -ίσως υποβοηθούμενη- παρατήρηση, μπορεί να μας διαφωτίσει και να μας δώσει τα εργαλεία για να μην είναι χρόνια η δυσκολία.


Για τό 4, είναι σημαντικό να ξέρουμε πως είναι 100% αληθινός ο φόβος γιατί είναι 100% αληθινή η πραγματικότητά μας. Μόνον αυτήν ξέρουμε, και κανενός άλλου. Θα χρειαστεί να εμπιστευτούμε την πραγματικότητα κάποιου άλλου, για να πάμε αντίθετα σε αυτό που ξέρουμε και εμπιστευόμαστε.


Όσο για το 5, η απάντηση ξεκινά από την πρώτη στιγμή που είναι πραγματικότατη, διότι είναι η δική μας οπτική της στιγμής που το ζούμε και με την βοήθεια άλλων χρονικών στιγμών και άλλων όντων γύρω μας, γίνεται πιο "κοινή". Οι εμπειρίες μας είναι ο δείκτης "ασφάλειας" που αισθανόμαστε. Οι απειλές είναι εκπαιδεύσεις για τον εγκέφαλο μας, για το ορμονικό μας σύστημα, για τα ανθρώπινα συστήματα γύρω μας που χρειάζονται να ξέρουν που να μας κατατάξουν. Είμαστε προβλέποντες το μέλλον, ή κινδυνολόγοι; Άλλωστε μην ξεχνάμε πως εκτός από προσωπική υπόθεση, ο τρόμος γίνεται και κοινωνική (λέγε μας "όχλο").


Εν κατακλείδι, δεν είναι παρά η δική μας πραγματικότητά, οι εμπειρίες μας, οι φόβοι και τρόμοι μας, είτε τους παραδεχόμαστε είτε όχι. Είναι δικά μας τα συναισθήματα. Κάπου, κάπως, για την ομαλή λειτουργία μας στην κοινωνία, στις κοινότητες μας, χρειάζεται να συμφωνούν και με τις οπτικές των άλλων, έτσι ώστε να επεξεργαζόμαστε την αυθεντικότητα του κινδύνου που περιλαμβάνουν. Αυτό, με τον τελικό σκοπό να διαχειριζόμαστε τις πιθανές λύσεις των προβλημάτων που απορρέουν από τις απειλές.


Ένας καρχαρίας, μηχανικός ή μη, είναι ένα σαρκοβόρο ψάρι που ορμά από τα βάθη της θάλασσας ως κυνηγός, όπως ο κυνηγός πυροβολεί το ανυποψίαστο ζώο. Ένας αγώνας για την επιβίωση. Ο τρόμος, είναι άνισος για την διαχείριση ενός παιδιού που αισθάνεται τόσο μικρό και ανήμπορο στην όποια απειλή, είτε αυτήν από συνωμοσίες, είτε οτιδήποτε "μεγάλο". Και όσο μεγαλώνουμε εμείς, μεγαλώνουν και οι απειλές, ανάλογα.

(πχ. Το παιδί πεινάει τώρα. Ο ενήλικας φοβάται πως θα πεινάσει στη ζωή του.)


Αρκεί να αποκρυπτογραφήσουμε αν, στη ζωή που ζούμε και για την δική μας επιβίωση, πρέπει να κινδυνεύσουν άλλοι ή/και αν για να επιβιώσουν άλλοι, πρέπει να κινδυνεύσουμε εμείς. Ζούμε σε μια εποχή που όλοι έχουμε αρκετές επιλογές, και όχι "τυφλά" ψευδό-διλήμματα.

  • LinkedIn - Κύμα Ζωής - The Life Wave
  • Κyma Zois -  The Life Wave
  • Instagram
  • Twitter

©2020 ΚYMA Ζωής - Ζαΐμη 40, Παλαιό Φάληρο, 17562. τηλ: 2109847947 info(α)kymazois.gr

The logo is a courtesy of the Polish painter Anna Ewa Miarczyńska http://hannah.netgaleria.eu